۵۶ مطلب توسط «حمید نقی زاده» ثبت شده است

یک ماهی (tusk fish) که مثل پریمات ها از ابزار استفاده می کند!


‍#دانستنیها

#زیست_شناسی #جانورشناسی 


❗️ یک غواص حرفه ای برای اولین بار توانست از صحنه استفاده یک ماهی از ابزار برای شکار و به دست آوردن غذا عکسبرداری کند.

به گزارش خبرگزاری مهر، "ساکت گاردنر" یک غواص حرفه ای هنگام غواصی در آبهای سد بزرگ مرجانی استرالیا از بستر دریا متوجه صدای کوبیدن شد.

وی پس از شنیدن این صدا به عمق آب شنا کرد و با صحنه بسیار شگفت انگیزی مواجه شد. این غواص دید که یک زمرد ماهی دندان دار خال سیاه (blackspot tuskfish) با نام علمی Choerodon schoenleinii در دهان خود یک صدف را گرفته است و آن را به یک تخته سنگ می کوبد. پس از مدت کوتاهی، صدف شکست و ماهی توانست جانور گوشتی درون آن را بخورد.

ساکت گاردنر موفق شد از تمام این ماجرا عکسبرداری کند و به این ترتیب اولین شواهد مستند استفاده از ابزار در میان ماهیان را به ثبت برساند.

"کالوم براون"، اکولوژیست رفتاری دانشگاه ماکواری در سیدنی در گفتگو با Science Now اظهار داشت: "این تصاویر یک سند شگفت انگیز از این ماهیان باهوش است که نشان می دهد آنها برای دسترسی به شکار می توانند از ابزارها استفاده کنند."

تا مدتها استفاده از ابزار نشانه ای از هوش انسان بود، اما در دهه های اخیر حیواناتی به ویژه در میان پستانداران و پرندگان نیز مشاهده شدند که توانایی استفاده از وسایل و ابزارآلات را دارند.

برای مثال میمونها می توانند برای شکستن مغز آجیل از سنگ استفاده کنند اما تاکنون هیچ شاهد مستندی در مورد استفاده ماهی از ابزار وجود نداشت.


📌 منبع: http://www.sciencemag.org/news/2011/07/diver-snaps-first-photo-fish-using-tools


⚜️ Academy of Biology ⚜️

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده

تخم ماندگی در خزندگان


#دانستنیها

#زیست_شناسی #جانورشناسی


🔆 تخم ماندگی در خزندگان

🐊 خزندگان هم مانند دیگر حیوانات دچار سخت زایی می شوند.در بسیاری از گونه ها، از جمله ایگوانا، مار، لاک پشت رایج است. در بسیاری از موارد با تغذیه خوب قابل پیشگیری می باشد.

🐊 در بررسی های انجام شده در حدود 10٪ از جمعیت خزندگان مشاهده شده است که اغلب در مار و لاک پشت گزارش شده است، و به میزان کمتر در مارمولک ها.

🐊 علل تخم ماندگی

۱. نقص آناتومی

۲. تخم بزرگتر از حد طبیعی باشد

۳. ماهیچه های ضعیف که باعث عدم انقباض و حرکت رو به جلو تخم می شود

۴. دما و نور نامناسب

۵. کمبود املاح و ویتامین های ضروری هم چون کلسیم

۶. استرس

۷. کاهش آب بدن

۸. عوامل هورمونی

۹. سن

🐊 در بیشتر موارد می توان با درمان دارویی تخم را خارج کرد و گاهی هم نیاز به سزارین می باشد.


🖋 دکتر علی گیوه چی

📌 موسسه مطالعاتی تخصصی خزندگان و دوزیستان ایرانیان


⚜️ Academy of Biology ⚜️

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده

سه اصل خواندن زیست شناسی


سه اصل خواندن زیست شناسی


الف) عمیق خواندن

ب)مفهومی خواندن

ج) ترکیبی خواندن

1⃣ اصل اول عمیق خواندن زیست:

خیلی ها و حتی آنهایی که ادعا میکنند بهترین مشاور هستند تفاوت بین “مفهومی خواندن” و “عمیق خواندن” را بلد نیستند. بگذارید با یک مثال از کتاب درسی موضوع را برایتان روش کنم.

مثلا در فصل ۵ سال دوم در مورد حشرات میخوانیم که«سیستم تنفسی حشرات از تعدادی لوله های درونی به نام نای تشکیل شده است. شاخه های نای در سراسر بدن منشعب هستند. تبادل گازهای تنفسی از این انشعابات با سلولهای بدن به طور مستقیم و بدون نیاز به همکاری دستگاه گردش مواد صورت میگیرد». خب بیایید با هم این قسمت از کتاب درسی را از لحاظ عمیق خواندن بررسی کنیم. ببنید بچه ها دانش آموزان تجربی باید وقتی با چنین متن های پر ملاطی در کتاب درسی مواجه میشند باید خیلی عمیق آن را مطالعه کنند.

حالا اینکه گفتم یعنی چه؟ ببنید در متن کتاب اشاره شده “تعدادی لوله درونی” یعنی دانش آموز دقیقا باید با تفکر طراح سوال به متن کتاب درسی نگاه کند.ممکن است طراح بیاید و به جای واژه “درونی” واژه “بیرونی” را قرار دهد بنابراین کسی که متن را به دقت نخوانده در چنین تله هایی خواهد افتاد.یا مثلا گفته لوله ها….دقت کنید حتی شما باید دقیقا به این “ها” نیز توجه داشته باشید. ممکن است طراح بیاید و به جای “لوله ها” بگوید “یک لوله درونی”. شاید در ابتدا برای شما این روند مسخره و یا حتی خسته کننده باشد.اما شما اگر میخواهید نتیجه بگیرید باید چنین دید را نسبت به درس زیست شناسی به یک روند تبدیل کنید. همچنین در عبارت بالا توجه به واژه های “نای” – “در سراسر بدن” – “به طور مستقیم” و نیز “بدون نیاز به همکاری دستگاه گردش مواد” بسیار بسیار مهم هست.

شما میتوانید در هنگام مطالعه با استفاده از خودکار های رنگی گوناگونی آنها را مشخص کنید. مثلا برای قید ها رنگ قرمز برای شکل ها و زیر نویس های آنها رنگ سبز و برای متن کتاب درسی و توجه به واژه های اینچنینی نیز رنگ صورتی را انتخاب کرده و هایلایت نمایید. حال شما با انجام این مرحله اصل اول را رعایت کرده اید.

2⃣ اصل دوم مفهومی خواندن:

خب حالا مفهومی خواندن زیست یعنی چه؟

شاید طراح سوال بیاید و در رابطه با این مطلب تستی طراحی کند که یکی از گزینه های آن این باشد: در ملخ هموگلوبین گاز اکسیژن را به ماهیچه های عقبی میرساند. کسی که عمیقا درس را خوانده باشد متوجه میشود که این گزینه غلطی است. چرا که گفته هموگلوبین اکسیژن را حمل میکند. در حالی که گفتیم سیستم گردش مواد دخالتی در تنفس جانور ندارد بنابراین. شما با اجرای این مرحله اصل دوم را نیز پشت سر گذاشته اید.

حالا میرسیم به اصل سوم. اصل سوم ترکیبی خواندن است.

3⃣ اصل سوم ترکیبی خواندن زیست:

شما که واژه “حشرات” را شنیده اید باید تمامی نکات ترکیبی آن را هم کار کنید اعم از:داشتن گردش خون باز +فراوان ترین و موفق ترین جانوران در طول تاریخ زمین+دفع اوریک اسید و… با رعایت این سه اصل و البته مرور های متوالی میتوان یک درصد فوق العاده بالا کسب کرد. دیگر اینکه اصلا و ابدا در مطالعه زیست زیاده روی نکنید. یعنی کم نیستند دانش آموزانی که وقت ریاضی و فیزیک و عربیشون را میذارند روی زیست و این یک اشتباه محض است.


🖋 نگارنده: سجاد عبیری

⚜️ Academy of Biology ⚜️

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده

دژاوو (آشنا پنداری)


#دانستنیها

#دژاوو #آشناپنداری


 (این صحنه را قبلا کجا دیده بودم)

✅ به این پدیده می گوییم دژا- وو (Deja vu) معنی تحت اللفظی این کلمه فرانسه «قبلا دیده شده» است. توضیح رایج امروزین روان شناسان درباره این پدیده، بروز اشتباه در فرایند حافظه انسان است، به این معنی که وقتی صحنه ای را می بینیم این صحنه به حافظه کوتاه مدت ما سپرده می شود و در هر لحظه ذهن ما چند ثانیه پیش تر را از روی حافظه کوتاه مدت به خاطر می آورد (وگرنه نمی تونستیم آن صحنه را لحظه به لحظه دنبال کنیم ) اما گاهی اوقات این عملکرد به نحوی انجام می شود که گویی تصاویر چند لحظه پیش از حافظه طولانی مدت بازخوانی می شود و بنابراین تصور می کنیم اتفاقی که چند لحظه پیش تر افتاده در گذشته ای دور رخ داده و ما مشغول به خاطر آوردن آن از روی حافظه طولانی مدتمان هستیم.

✅ به همین دلیل هست که همیشه حس جست و جو برای خاطره ای دور دست در چنین لحظاتی بسیار قوی است و مدام داریم با خودمام می گوییم « این صحنه را قبلا کجا دیده بودم؟ » هر چند هرگز نمی توانیم زمان و مکان دقیق بروز این خاطره ی قدیمی دروغین را دقیقا به خاطر بیاوریم. درباره نحوه دقیق عملکرد مغز (مثلا اینکه مغر ما پیش از درک هر لحظه آن را از حافظه کوتاه مدت بازخوانی می کند یااینکه پیش از بازخوانی از حافظه کوتاه مدت جریان زمان را به عنوان یک خاطره در جریان درک می کند) بحث های زیادی وجود دارد، اما چیزی که فعلا روشن است، این است که دژا-وو ربطی به روشن بینی و آینده نگری ندارد.

✅ تقریبا دو سوم مردم جهان با چنین تجربه ای رو به رو می شوند،

 پس نباید نگران خراب شدن مغزتان باشید. بررسی های روانپزشگان برای یافتن رابطه ای معنی دار میان بروز دژا -وو و اختلالاتی مثل اسکیزوفرنی و عصبی بودن نیز هیچ نتیجه ای نداشته و ارتباطی میان این پدیده با چنین اختلالاتی وجود ندارد. تنها عارضه مغزی که ممکن است با دژا-وو مرتبط باشد حمله صرع در ناحیه گیجگاهی مغز است.

 اغلب مردم در زندگی خود با دوره های ملایم حملات صرع رو به رو می شوند ( که به معنی ابتلا صرع نیست) و این حملات هم لزوما به معنی غش کردن و عوارض رفتاری ظاهری نیستند. دژا-وو می تواند نشانه بروز چنین حملات زودگذر و خفیفی باشد.


📌 برگرفته از وبسایت بیگ بنگ

⚜️Academy of Biology⚜️

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده

انواع جهش ها

🔆 انواع جهش ها:


🔰جهش نقطه ای(point mutation )

➖جهش هایی که یک جفت باز را تغییر می دهند

💠جهش جابه جایی(Transition)

➖جهش های نقطه ای اند که یک باز پورین با باز دیگر یا باز پیریمیدین با باز دیگر جابه جا می شود

💮دگرگونی (Transversion)

➖جهش نقطه ای که یک باز پورین با یک باز پیریمیدین یا برعکس جابه جا می شود

🌀جهش های بد معنی (Missense Mutation)

➖جهش های نقطه ای که یک جفت باز را تغییر و باعث تغییر در اسید امینه می شود

♻️جهش های بی معنی (Nonsense Mutation)

➖جهش نقطه ای که جفت باز را در یک کدون به کدون خاتمه تبدیل می کند

🔶 جهش های هم معنی یا خاموش(Silent Mutation)

➖تغییری در اسید امینه رمز شده نمی دهند


⚜️ آکادمی علمی زیست شناسی ⚜️

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده

ویروس زیکا سلولهای بنیادین عامل سرطان مغز را شناسایی و می کشد

#خبر_علمی

ویروس زیکا سلولهای بنیادین عامل سرطان مغز را شناسایی و می کشد.


محققان دانشگاه کالیفرنیا با بررسی جنینهایی که در طول رشد خود به ویروس زیکا مبتلا شده بودند ،دریافتند که این ویروس قابلیت شناسایی و حمله هدفمند به سلولهای بنیادین عامل سرطان را دارد.

این کشف در  Experimental Medicine منتشر شده است.

ویروس زیکا به سلولهای عصبی در جنین و افراد بزرگسال حمله می کند . اما در کنار این اقدام به صورت هدفمند نیز به سلولهای بنیادین عامل سرطان نیز حمله می کند.

 براساس گزارش سال جاری مرکز تومور مغزی آمریکا 12 هزار نفر مبتلا به سرطان مغز تشیخص داده شده اند که از جمله آنها می توان به ابتلای سناتور جان مک کین به تومور مغزی اشاره نمود که در ماه جولای آن را اعلام نمود که البته از نوع پیشرفته است و احتمالا تا 2 سال با این بیماری مبارزه کند و احتمال بهبود او 30 درصد است.

دانشمندان امیدوار هستند که با کشف این خصوصیت ویروس زیکا شناخت بیشتری نسبت به سرطان مغز و حتی راهی برای درمان آن بیابند.


📌 منبع:

http://www.technology.org/2017/09/06/zika-virus-targets-and-kills-brain-cancer-stem-cells/

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده

ﺷﯿﺮ ﺳﻮﺳﮏ، ﺭﮊﯾﻢ ﻏﺬﺍﯾﯽ ﻭﺭﺯﺷﮑﺎﺭﺍﻥ ﺁﯾﻨﺪﻩ !

#خبر_علمی


ﺷﯿﺮ ﺳﻮﺳﮏ، ﺭﮊﯾﻢ ﻏﺬﺍﯾﯽ ﻭﺭﺯﺷﮑﺎﺭﺍﻥ ﺁﯾﻨﺪﻩ !


 ﺗﯿﻤﯽ ﺑﯿﻦﺍﻟﻤﻠﻠﯽ ﺍﺯ ﺩﺍﻧﺸﻤﻨﺪﺍﻥ ﻣﻮﻓﻖ ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﯾﮏ ﭘﺮﻭﺗﺌﯿﻦ ﺩﺭ ﺷﯿﺮ ﻧﻮﻉ ﺧﺎﺻﯽ ﺍﺯ ﺳﻮﺳﮏﻫﺎ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﻧﺮﮊﯼ ﺑﯿﺸﺘﺮﯼ ﺍﺯ ﺷﯿﺮ ﺑﻮﻓﺎﻟﻮ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻗﺼﺪ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﮑﻤﻞ ﺩﺭ ﺭﮊﯾﻢ ﻏﺬﺍﯾﯽ ﻭﺭﺯﺷﮑﺎﺭﺍﻥ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﮐﻨﻨﺪ .

ﺳﻮﺳﮏﻫﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺩﺍﺭﺍﯼ ﺷﯿﺮ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﯾﮏﺍﺳﺘﺜﻨﺎ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺁﻥﻫﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ . " ﺳﻮﺳﮏ ﺍﻗﯿﺎﻧﻮﺱ ﺁﺭﺍﻡ " که ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺁﺳﯿﺎ ﻭ ﺍﻗﯿﺎﻧﻮﺳﯿﻪ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﺗﻨﻬﺎ ﺳﻮﺳﮏ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﺴﺘﺎﻧﺪﺍﺭﺍﻥ ﺯﺍﯾﻤﺎﻥ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺷﯿﺮ ﻣﯽﺩﻫﺪ.

ﻣﺤﻘﻘﺎﻥ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﭘﺮﻭﺗﺌﯿﻦﻫﺎﯼ ﺑﻠﻮﺭﯼ ﺷﺪﻩ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺷﯿﺮ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺑﻠﻮﺭﻧﮕﺎﺭﯼ ﭘﺮﺗﻮﯼ ﺍﯾﮑﺲ ﺑﺮﺭﺳﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﻥﻫﺎ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻫﺮ ﺍﺗﻢ ﻭ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺑﻠﻮﺭ ﺭﺍ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪ . ﺁﻥﻫﺎ ﺩﺭﯾﺎﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺑﻠﻮﺭ ﺣﺎﻭﯼ ﻃﯿﻔﯽ ﺍﺯ ﻣﻮﺍﺩ ﻣﻔﯿﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ .

ﺳﺎﻧﭽﺎﺭﯼ ﺑﻨﺮﺟﯽ، ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻣﻮﻟﻔﺎﻥ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮔﻔﺖ : ﺑﻠﻮﺭﻫﺎﯼ ﭘﺮﻭﺗﺌﯿﻦ ﺷﯿﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﯾﮏ ﻏﺬﺍﯼ ﮐﺎﻣﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﭘﺮﻭﺗﺌﯿﻦ، ﭼﺮﺑﯽ ﻭ ﻗﻨﺪ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﻧﺪ . ﺗﻮﺍﻟﯽ ﭘﺮﻭﺗﺌﯿﻦ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﺍﺟﺰﺍﯼ ﺁﻥ، ﺍﺳﯿﺪ ﺁﻣﯿﻨﻪﻫﺎﯼ ﺿﺮﻭﺭﯼ ﻫﺴﺘﻨﺪ .

ﻣﺤﻘﻘﺎﻥ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﺎ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺩﺭﮎ ﺩﻗﯿﻘﯽ ﺍﺯ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺍﯾﻦ ﺷﯿﺮ، ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺭﺍﻫﻬﺎﯾﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺑﺎﺯ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﻠﻮﺭﻫﺎﯼ ﭘﺮﻭﺗﺌﯿﻦ ﺷﯿﺮ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺩﯾﺮ ﺯﯾﺎﺩ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﯼ ﻫﺮ ﻭﻋﺪﻩ ﻏﺬﺍﯾﯽ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﻧﺒﺎﺷﯿﺪ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺳﻮﺳﮏ ﺑﮕﺮﺩﯾﺪ !

ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺵ ﯾﮏ ﻣﺰﯾﺖ ﺩﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﺩﺍﺭﺩ؛ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺍﯾﻦ ﺑﻠﻮﺭﻫﺎ ﺑﺴﯿﺎﺭ ﮐﻨﺪ ﺁﺯﺍﺩ ﻣﯽﺷﻮﺩ، ﭘﺲ ﺍﺯ ﺑﻠﻌﯿﺪﻩ ﺷﺪﻥ ﭘﺮﻭﺗﯿﺌﻦ، ﺑﻠﻮﺭﻫﺎﯼ ﺁﻥ ﺑﺎ ﯾﮏ ﻧﺮﺥ ﻣﺴﺎﻭﯼ ﺑﻪ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﭘﺮﻭﺗﺌﯿﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﯽﭘﺮﺩﺍﺯﻧﺪ.


📌 ref: International Union of Crystallography

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده

تغییرات اقلیمی، علت دگرگونی جنسیتی خزندگان!

#خبر_علمی


«تغییرات اقلیمی، علت دگرگونی جنسیتی خزندگان»


تغییرات آب و هوایی موجب دگرگونی جنسیتی خزندگان نر شده و این روند می‌تواند انقراض جمعیت جنس نر را در این گونه‌های جانوری در پی داشته باشد.

در این بررسی آمده است که تحت تاثیر پدیده تغییرات جوی جنس نر در خزندگان به جنس ماده تغییر می‌یابد و این دگرگونی می‌تواند در نهایت انقراض آنها را موجب شود.

سال گذشته نیز تحقیقاتی انجام گرفت که نشان داد گونه‌های اژدهای ریش‌دار به دلیل افزایش غیرمعمول دما در زیستگاه خود به تغییر جنسیتی روی آورده‌ است.

در این مطالعه کارشناسان استرالیایی ۱۳۱ اژدهای ریش‌دار را مورد بررسی قرار داده و دریافتند ۱۱ مورد از آنها جنس ماده هستند و امکان تخم ریزی دارند در حالیکه از کروموزوم‌های ZZ ژنتیک نر برخوردار هستند.

به گفته محققان تغییر جنسیتی در طبیعت در هیچ گونه از آب‌پرده‌داران مشاهده نشده اگرچه در ماهی‌ها و به ندرت در دوزیستان رخ می‌دهد.

به گفته کارشناسان، اژدهای ریش‌دار نر به طور معمول دو کروموزوم Z و گونه ماده آن کروموزوم Z و W دارد. در دمای پایین جنس ماده با انتقال کروموزوم W یا Z جنسیت گونه بعدی را تعیین می‌کند.

به گزارش نیچر ورلد نیوز، محققان در مشاهدات خود دریافتند خزنده‌های ماده‌ای که تغییر جنسیت می‌دهند علاوه بر آنکه قابلیت تخم گذاری دارند بلکه قدرت باروری آنها نیز بیشتر است اما مشکل اینجاست که ماده‌های تغییر جنسیت یافته کروموزوم ZZ ژنتیک نر دارند و در نتیجه فقط نوزادان نر تولید می‌کنند و ادامه این روند می‌تواند نسل این گونه را منقرض کند.


📌 "موسسه خزنده شناسی ایرانیان"

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده

۷۵ درصد ژنوم انسان بی‌مصرف است!

بیگ بنگ: نتایج مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد دست‌کم سه چهارم از ژنوم انسان از دی‌ان‌ای غیرکاربردی و بی‌مصرف تشکیل شده‌است که دانشمندان آن را دی‌ان‌ای زباله نامیده‌اند.


به گزارش بیگ بنگ به نقل از همشهری، از زمانی که واتسون و کرک سازه مارپیچی دی‌ان‌ای را در دهه ۱۹۵۰ کشف کردند،‌ دانشمندان در تلاش بوده‌اند تا دریابند چه بخشی از ژنوم،‌انسان را به انسان تبدیل می‌کند و اکنون یک زیست‌شناس بیولوژیکی می‌گوید پاسخ این پرسش در چند محاسبه ساده ریاضی نهفته‌ است. محاسبات دن گراور در دانشگاه هیوستون تگزاس نشان می‌دهد بخش کاربردی ژنوم انسان احتمالا از ۱۰ تا ۱۵ درصد از کل دی‌ان‌ای تشکیل شده‌است و این مقدار در بهترین حالت ۲۵ درصد خواهد بود.

مابقی ژنوم،‌یعنی بخشی بین ۷۵ تا ۹۰ درصد از دی‌ان‌ای انسان، دی‌ان‌ای زباله است: بخشی از دی‌ان‌ای که نه مخرب و مسموم است و نه کارایی دارد از این رو زباله محسوب می‌شود،‌ توده‌ای از توالی نوکلئوتیدی درهم و آشفته که در زمینه رمزگشایی از پروتئین‌ها فعالیتی ندارند، فرایندی که اساس همه واکنش‌های شیمیایی است که درون بدن انسان رخ می‌دهد.

منطق مدل گراور براساس شیوه ورود جهش‌های ژنتیکی به درون دی‌ان‌ای و چگونگی بهره‌برداری بدن انسان از این جهش‌ها به نفع خویش است. این جهش‌ها که به جهش‌های زیانبار شهرت دارند،‌ در گذر زمان در ژنوم انسان بروز می‌کنند و به آرامی چهار پایه شیمیایی که دی‌ان‌ای را می‌سازند را دچار تحول می‌کنند: دنین، سیتوزین، گوانین و تیمین.

زمانی که دی‌ان‌ای زباله دچار جهش می‌شود،‌ خنثی درنظر گرفته می‌شوند، زیرا کد ژنتیکی آنها غیرفعال است اما زمانی که جهش‌ها در بخش فعال ژنوم رخ می‌دهند معمولا مضر و حتی مرگبار می‌شوند. از این رو از دیدگاه تکاملی برای انسان غیرفعال بودن بخش بیشتر ژنوم سودمند‌تر خواهد بود زیرا بخش کوچکتری از آن در معرض جهش‌های مرگبار قرار خواهد گرفت. جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Genome Biology and Evolution منتشر شده است.


سایت علمی بیگ بنگ / منبع: sciencealert.com

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده

اپی ژنتیک چیست؟

بیگ بنگ: اگر خواننده مطالب علمی به خصوص فرگشت و ژنتیک باشید، اصطلاح اپی ژنتیک را چندین بار شنیده اید. اینجا ما سعی داریم تا به زبان ساده و قابل فهم این موضوع را برای شما شرح دهیم. اپی ژنتیک علم نوپایی است اما نقش و اهمیت آن کمتر از خود علم ژنتیک نیست. بسیار خب، اپی ژنتیک چیست؟


به گزارش بیگ بنگ، اپی ژنتیک در لغت به معنای “ورای ژنتیک” است و در این زمینه به بیان یا عدم بیان ژن های ما پرداخته می شود. بگذارید با یک مثال بحث را آغاز کنیم. دوقلوهای همسان از یک  DNA شکل می گیرند و به همین دلیل دارای DNA کاملا مشابه هستند. اما خیلی اوقات این دوقلوها در بزرگسالی تفاوت های ظاهری و فیزیکی متفاوتی از هم پیدا می کنند، حتی در خصلت هایی که بنیان ژنتیکی مشابه دارند.

به عنوان مثال: یکی از دو قلوها ممکن  است در سن ۵۵ سالگی به بیماری های قلبی دچار شود، در حالی که خواهر دوقلوی او با سلامت کامل در دوی ماراتن شرکت می کند. چرا این اتفاق می افتد در حالی که این دو دارای DNA کاملا یکسان هستند؟  تربیت ممکن است اثر گذار باشند اما جواب اصلی ما در زمینه ای به نام اپی ژنتیک نهفته است. در علم اپی ژنتیک یعنی اینکه چگونه  تعداد و تراکم مولکول های کوچک تر در سلول، روی DNA اثر می گذارد. این مولکول ها میتوانند ژن های موجود در DNA را فعال یا غیر فعال کنند. این مولکول ها را به یاد داشته باشید. اگر DNA ما یک کتاب آشپزی باشد، این مولکول ها تصمیم می گیرند که کدام مواد و در چه زمانی پخته شوند. البته این مولکول ها تصمیمات آگاهانه نمی گیرند، بلکه تعدد و تراکم آنها در سلول باعث میزان و نحوه اثر گذاری آنها می شود.


اما چگونه؟

ژن های DNA باید”بیان” بشوند. یعنی باید خوانده شوند و به RNA پیامرسان کپی شوند تا این RNA در خارج از سلول با کمک ریبوزوم شروع به تولید پروتئین کند. این پروتئین های ساخته شده هستند که خصوصیات و عملکرد هر سلول را تعیین می کنند. تغییرات اپی ژنتیکی می توانند بیان یک ژن را بهینه سازند یا در آن مداخله ایجاد کنند. یکی از روش های معمول این نوع مداخله این است که، DNA یا پروتئینی(به نام هیستون) که DNA به دورش پیچ خورده، با برچسب ها شیمیایی کوچک برچسب بخورد. مجموعه ی تمام برچسب هایی که به ژنوم یک سلول متصل اند “اپی ژنوم” آن نام دارند.

بعضی از این برچسب ها مانند گروه های متیلی، از بیان ژن جلوگیری می کنند. حال یا به وسیله تداخل در مولکول کپی کننده DNA به RNA، یا اینکه باعث می شود DNA به دور هیستون محکم تر و تنگ تر پیچ بخورد، که باعث می شود این قسمت از DNA قابل دسترس نباشد. ژن مورد نظر آنجاست ولی فعالیتی ندارد چون ترجمه نمی شود. بهینه سازی کپی و ترجمه ژن توسط این برچسب ها دقیقا برعکس است. یعنی که این برچسب ها باعث می شوند DNA به دور هیستون باز تر شود و در نتیجه راحت ترجمه و کپی شود و پروتئین مربوط به آن ژن بیشتر و بهتر تولید می شود.

تغیرات اپی ژنتیکی می توانند بعد از تقسیم سلول نیز باقی بمانند، این یعنی این تغیرات می توانند از تولد تا مرگ یک موجود روی آن تاثیر بگذارند. بعضی وقتها این تغییرات خوب و جزء رشد و تغیرات عادی بدن موجودات هستند. مثلا سلول های بنیادی در یک رویان همگی دارای یک ژنوم واحد هستند. وقتی که این سلول ها تقسیم می شوند، بعضی از ژن های آنان فعال و بعضی دیگر غیرفعال می شوند. در طول زمان این تغیرات باعث می شود که گروهی از سلول ها بنیادی به سلول های قلب یا سلول های کبد تبدیل شوند و این گونه است که بافت های مختلف سلولی بدن از یک ژنوم مشترک پدیدار می شوند. هر کدام از ۲۰۰ نوع سلول های بدن شما ژنوم یکسان، ولی هر کدام اپی ژنوم مختص خود را دارند.

اپی ژنتیک همچنین باعث می شود که محیط و ژنوم شما تاثیرات متقابل داشته باشند. برچسب هایی که ژن ها را روشن و خاموش می کنند، خود تحت تاثیر تغیرات محیطی مانند: رژیم غذایی، آلودگی های شیمیایی و داروها قرار می گیرند. این تغیرات ممکن است که به بیماری و اختلال های زیستی منجر شوند. به عنوان مثال،  یکی از این برچسب ها  میتواند ژنی را خاموش کند که مسئول تولید پروتئین مقابله با تومور باشد.

تغییرات اپی ژنتیکی که به وسیله محیط ایجاد می شوند یکی از دلائلی است که چرا دوقلوها در بزرگسالی دارای تفاوت های زیستی می باشند. با بزرگتر شدن دو قلو ها اپی ژنوم آنها نیز متفاوت می شود که باعث می شود روند پیری و مقاومت بر برابر بیماری آنها نیز نسبت به دیگری تغییر کند. حتی تجربیات اجتماعی شما می توانند اپی ژنوم شما را دستکاری کند. در یک آزمایش معروف وقتی که موش های مادر به فرزندان خود بی توجه بودن، ژن هایی که باعث مبارزه در مقابل استرس بودند در این فرزندان خاموش شد.

بیشتر تغیرات اپی ژنتیکی در تشکیل(گامت) سلول ها جنسی پاک می شوند، ولی تحقیقات جدید نشان داده که تعدادی از این برچسب ها باقی میمانند و به نسل های بعدی منتقل می شوند. به عبارتی اپی ژنوم شما قابلیت موروثی بودن را دارد. تجربیات والدین شما در کودکی یا تصمیماتشان در بزرگسالی میتواند اپی ژنوم شما را شکل بدهد. البته خوبی اپی ژنوم این است که دائمی نیست و با یک روش زندگی سالم شما می توانید اپی ژنوم خود را در تعادل و سلامت نگه دارید. تحقیقات و پژوهش های علمی در این زمینه بسیار مهیج و کاربردی اند. چرا که با درک بهتر اپی ژنتیک ما می توانیم چرایی پیری، ایجاد سرطان و خیلی مشکلات و فعالیت های بدن را درک کنیم. با فهمیدن اینکه چگونه اپی ژنتیک، ما را کنترل می کند ما نیز میتوانیم آن را کنترل کنیم.


ترجمه: فرهاد نامجو (دانشجوی کارشناسی مترجمی از دانشگاه باهنر کرمان)

منبع: http://bigbangpage.com/science-content

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰
حمید نقی زاده